zondag 5 september 2010

Brood en Spelen

In het huis waar ik geboren werd, waren nog geen televisie en geen telefoon; er stond een buizenradio prominent in de woonkamer te pronken en er werd tweemaal per dag post bezorgd (voor zover er post was).
De radio-ontvangst was, in het uiterste oosten van de Achterhoek, matig tot slecht. De zendtijd werd gevuld met programma´s van de AVRO, de VARA, de NCRV, de KRO, met kleutertje luister, met de waterstanden ... Koblenz, plus drie; Grave beneden de sluis, min één ... Het nieuws werd verzorgd door het ANP en reclame-maken was verboden bij de wet
De eerste televisie kwam in 1960 in huis, met de Olympische Spelen van Rome (Abebe Bikila, die op blote voeten de marathon liep en won, overigens omdat Adidas en Puma geen passende schoenen konden leveren voor alle deelnemers) en het bouwen van de Berlijnse Muur in Augustus,1961 (die anti-fascitische Schutzwalle, die 28 jaar een stad, een land, een werelddeel in tweeën zou delen).
Ook in 1960, op 15 mei, startte Radio Veronica als eerste commerciële zender, haar uitzendingen vanaf de Nordeney; 192m op de middengolf, niet of nauwelijks te ontvangen in het verre oosten van ons land.
Commercie in de media was verboden en uiteindelijk werd zelfs de wet aangepast (dank u wel PvdA-kabinet Den Uyl, PPR/GL-minister van Doorn) om zeezenders als Radio Veronica uit de lucht te halen (1974).

Anno 2010 is alles anders. Het media landschap wordt gedomineerd door reclame; reclame op de commerciële zenders (RTL, SBS), reclame bij de publieke omroep (STER). Met graagte eist de regering de STER-inkomsten op, hoe meer voetbal, hoe meer wielrennen, hoe meer olympische spelen, des te groter zijn de opbrengsten voor de overheid (de reclame inkomsten gaan niet direct naar de omroepen). De overheid, ooit apert tegenstander van iedere vorm van reclame via de media, concureert dus met de commerciëlen, op een zeer oneigenlijke wijze, gesubsideerd met belastinggelden. Het is verbazingwekkend dat de mededingsautoriteit deze oneerlijke concurrentie toestaat.
De publieke omroep wordt bekostigd uit algemene middelen, de overheid subsidieert naast de NOS inmiddels twintig (20!) omroepverenigingen, zendgemachtigden die
* allemaal hun eigen besturen, directeuren, kantoren, bureaumedewerkers, ledenadministraties, secretariaten, programma-medewerkers, presentatoren, quiz-masters, en wat dies meer zij,
* elk voor zich voor eigen parochie menen te moeten preken, zich willen onderscheiden met een eigen geluid, of juist het grote publiek proberen aan te spreken met meer van het zelfde (in de hoop in de smaak te vallen, meer leden te werven, groter te groeien).
Niet iedereen maakt zich druk over
* de kosten die gepaard gaan met onnodig veel overhead vanwege die twintig omroepverenigingen,
* de enorme hoeveelheid televisie-uren die gevuld worden met sport of de prijs die voor de uitzendrechten betaald wordt,
* weer een seizoen "boer zoekt vrouw", "postcodeloterij 1 tegen 100", en ander amusementsgebral,
* het aantal STER-blokken en de lengte daarvan.

Ik vraag mij in gemoede af of het huidige omroepbestel nog wel van deze tijd is; een bestel dat in een ver verleden is ontworpen en toentertijd ontegenzeggelijk zin had, toen er een beperkt aantal zenders in de lucht was, toen commerciële omroep verboden was, toen er geen kabel of satelliet was, toen internet niet bestond.
De sport en het amusement kunnen in dezelfde hoeveelheid en met dezelfde kwaliteit door RTL, SBS of eventueel nieuwe commerciële stations worden verzorgd; zeker als de STER wordt afgeschaft en er dientengevolge meer reclame gelden beschikbaar komen voor de commerciëlen.
En belangengroeperingen, maatschappelijke stromingen, religieuze zuilen, politieke partijen kunnen zonder enige twijfel uit eigen middelen mediakanalen bekostigen, daar is geen belastinggeld voor nodig. Sterker: ik mocht toen er nog dienstplicht bestond wèl beroep doen op de wet gewetensbezwaren, maar wordt hedentendage verplicht financieel bij te dragen aan een mediaspektakel waar ik niet van gediend ben. En nee, niet iedereen betaalt in gelijke mate mee ... de omroepbijdrage wordt grotendeels opgebracht door het volksdeel dat werkt en slechts beperkt in de gelegenheid is te kijken en te luisteren naar al die publieke zenders.

Nederland verdient een werkelijk publieke omroep, met meer kwaliteit op minder zenders. Nieuws, actualiteiten, discussie, educatie, cultuur, achtergrondinformatie; programma´s die mensen aan het denken zetten en in beweging brengen, in plaats van pulp dat vanaf de bank en bakken chips wegknabbelend wordt geconsumeerd. En vooral géén reclame, geen sport, geen boer zoekt vrouw en aanverwante bagger.
Nederland verdient ook een publieke omroep die ontdaan is van versnippering, verzuiling, verkleuring. Verkleuring die ontstaat als bijvoorbeeld de VARA samen met de NOS programma´s produceert, pretenderend objectief te zijn, maar een tone of voice laat horen die ontegenzeggelijk in de keuken van linkse kerk is gecomponeert. Verzuiling die ertoe leidt dat EO en BNN en WNL en al die andere verenigingen elk hun eigen doelgroep menen te moeten bevredigen. Versnippering die tot gevolg heeft dat kwalitqatief hoogwaardige programma´s moeten plaatsmaken voor producties van nieuwkomers of groeiende verenigingen.
Nederland verdient ook tenminste één radiozender waar "met het oog op morgen" níet wordt geopend met een oud nummer van Chris Rea (let the beat go on); Nederland kan genoeg middle of the road deuntjes luisteren op Sky-Radio, genoeg popmuziek op 538 en Q-Music en Slam-FM. Mag er tenminste één zender zijn zònder muziek?
Nederland heeft geen drie nationale tv-zenders nodig. In Duitsland (toch een beetje groter dan Nederland) heeft de natie voldoende aan ARD en ZDF. Bijgevolg is de kwaliteit van het aanbod aan nieuws, actualiteiten, discussie en achtergrondinformatie van beduidend hogere kwaliteit dan op onze nationale zenders (ofschoon ook ARD en ZDF nog zendtijd over hebben voor pulp en sport).

De traditionele politiek (denk aan PvdA en CDA) durft uiteraard geen poot uit te steken en zal het huidige bestel met twintig omroepgemachtigden in stand willen houden, om de eigen achterban niet te ontrieven en om een gesubsidieerde spreekbuis te behouden. Uiteindelijk denken partijen als PvdA en CDA slechts in termen van electoraal belang, zetels in het parlement, bestuursfuncties en wachtgeldregelingen.
Er moet dus een knuppel in het hoederhok worden geworpen. Weigeren belasting te betalen zolang de publieke omroep in haar huidige vorm blijft voortbestaan, een volksreferendum organiseren of ... hopen dat PowNed het huidige bestel van binnenuit gaat ondergraven, als een zelfreinigende luis in de pels.

De tijd dat de overheid "Brood & Spelen" voor het volk zou moeten organiseren, is voorbij, al heel lang geleden. Jammer, dat de overheid enig voortschrijdend inzicht ontbeert.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten